Anasayfa
 

 

  • Soru: Neden deprem olur?

    Bir levha hareket ettiğinde ona bitişik olan levha da hareket eder. Bu durum yer kabuğunda bazı değişikliklere neden olur.

    Bir levha kayarak diğerine dayandığında, arada kalan kayalar sıkışır ve yerlerinden oynarlar ya da kırılırlar. Bu levhalar çok büyüktür.

    Şimdi bu levhalardan bazılarını tanıyalım: Avrasya, Afrika, Arabistan, Hint-Avustralya, KuzeyAmerika, Güney Amerika, Nazca ve Pasifik levhalarıdır.

    Kıta sınırları ile levha sınırları her zaman birebir örtüşmez. Bir levhanın kapsadığı alan kara ve denizi kapsayabildiği gibi , sadece kara alanını ya da sadece deniz alanını kapsıyor da olabilir. Örneğin; Afrika levhası hem kara hem deniz alanındadır. Arabistan levhası sedece kara alanını, Nazca levhası sadece deniz alanını kapsar.
    Deprem Dede ve Cocuklar
    Manto üzerinde bu levhaların sürekli kıpırdanması sonucu sıkıştırmalar, gerilmeler oluşur. Bir yılda birkaç milimetre ile birkaç santimetre arasında yer değiştirme olabilir. Levhalar hareket ettiğinde bu sıkışmalar ve gerilmeler sonucunda yer kabuğunun bazı bölümlerinde enerji birikir. Yüzlerce yılda oluşan yer değiştirmeler sonucu ortaya çıkan enerji çok büyüktür. Bu çok büyük enerji, yüzlerce yıllık bir süreçte, yer kabuğunun daha ince veya zayıf yerlerinin kırılmasına neden olabildiği gibi kayma ve çökmeler de meydana getirebilir. Bu hareketli kesimlere kırık (FAY) denir.

    Levhalar kıpırdanıp yer değiştirmeye çalışırken birbirlerine takılırlar. Takıldıklarında birbirlerinin hareketini engelleyen levhalar arasında sürtünme başlar. Levhaların birbirlerine sürtünmesi sırasında,büyük kaya kütlelerinin arasında kalan “fay” dediğimiz zayıf yerler zorlanırlar ve buralarda gerilme enerjisi birikir. Zorlanma ve sürtünmenin etkisiyle kısa bir zaman içerisinde çok şiddetli bir kırılma, hareket ortaya çıkar. Oluşan ilk harekete “ana şok” ya da “deprem” deriz. Şiddetli sarsıntının etkisiyle o bölgedeki yer kabuğunu zayıf diğer kısımlarının kırılmasına da “artçı şoklar” ya da “artçı depremler” diyoruz. Artçı sarsıntılar daha kısa süreli küçük depremlerdir. Zaman içerisinde hareketli bölgelerde takılmaya neden olan bütün kısımlar bu sarsıntılar sırasında tamamen kırılır. Böylece levhaların hareketi sonucu o bölgede biriken gerilme enerjisi boşalmış olur. Deprem sırasında, depremin merkezinden dalgalar yayılır. Bunlara “deprem dalgaları”diyoruz. Bunu, suya bir taş attığımızda oluşan dalgalara benzetebiliriz. Deprem dalgalarının sudaki dalgalardan tek farkı yayılımın her yöne (üç boyutlu) olmasıdır.
    Deprem Bil 1
  • Arkadaşlarınızın sorduğu diğer soruların cevaplarını da görmek isterseniz buraya tıklayın.

     

    deprem cantasi

    ©2007 AHDER