Halen yürürlükteki Türk ve Avrupa standartlarına göre çeşitli çimentoların üretimi mümkündür.
Klinkerin sadece kalsiyum sülfat ve ağırlıkça en fazla %0-5 arası mineral katkı ile öğütülerek elde edilen çimentolara portland çimentosu denir.

Hammaddelerin özel olarak seçimi, beyaz kil ve bazı katkılar kullanılması ile çimentonun diğer özellikleri değiştirilmeden gri rengi beyazlaştırılmakta ve “beyaz çimento” elde edilmektedir.

Çimentolara %5’in üzerinde mineral katkı katılması sonucu elde edilen katkılı portland çimentoları katkı türleri ve miktarlarına bağlı olarak çok çeşitlidir.

Halen ülkemizde standardı bulunan ve Fabrika / Öğütme Tesislerimizde üretilen çimentoların sembol ve isimleri şöyledir:
PÇ : Portland Çimento
SDÇ : Sülfatlara Dayanıklı Çimento
BPÇ : Beyaz Portland Çimentosu
PLÇ : Portland Kalkerli Çimento
PKÇ : Portland Kompoze Çimento
KZÇ : Kompoze Çimento

Avrupa’da kullanılan “Genel Çimentolar” standardı 2003 yılında TS EN 197-1 olarak ülkemizde de yayınlanmış olup bu standart “Özel Amaçlı Çimentolar” kabul edilen SDÇ ve BPÇ dışında yukarıdaki tüm çimentoları ve eşdeğerlerini kapsmaktadır. Eski çimento standartlarının büyük bölümü 2004 yılı sonunda yürürlükten kalkacaktır.

Çimento tipleri dayanım sınıflarına göre alt gruplara ayrılırlar. Ayrıca, çimento sembolünün yanında katkı miktarını ve erken dayanımı belirleyen harfler de bulunabilir.

Çimento dayanımı 32.5, 42.5, 52.5 sayılarından birisi ile belirtilir. Bu sayı, standart deneyde çimento numunesinin 28 gün içinde ulaşması gereken basınç dayanımının N/mm2 veya MPa olarak değeridir. Ayrıca bir R harfi bulunuyorsa bu, çimentonun erken dayanımlı olduğunu ve 2 gün içinde standartta belirtilen dayanıma ulaşacağını gösterir.

Çimento ve harç ile beton gibi çimentolu ürünler, insanoğlunun geçmişte en fazla kullandığı ve gelecekte en fazla kullanacağı yapı malzemesi olmakla beraber aynı zamanda en fazla küçümsenen ve özellikleri en az bilinen malzemelerdir. Belki de bunun nedeni, ilk bakıştaki basit görünümleri ve kolay sanılan üretimleridir. Çimentonun gerek kimyasal yapısı gerekse su ile reaksiyonu son derece karmaşıktır. Çimento ve betonun iyi tanınması can ve mal kaybına neden olabilecek yanlış uygulamalara yol açabilmektedir.

Portland Çimentosu:

Portland çimentosunun 1824 yılında İngiltere’de bir duvarcı ustası olan Joseph Aspdin tarafından keşfedildiği kabul edilir. Aspdin, doğal killi kalkerler yerine 3 kısım kalker ve 1 kısım kili uygun bir bileşim elde etmek üzere karıştırıp yüksek sıcaklıkta pişirerek üstün dayanım ve dayanıklılığa sahip yeşilimsi gri renkte bir çimento elde etti. Rengi güney İngiltere’de Portaland yarımadasındaki killi kalkerleri andırdığından çimentoyu Portland Çimentosu ismi ile tescil ettirildi. Ancak, benzer ve daha gelişmiş çimentolar 19.yüzyıl içerisinde diğer ülkelerde de üretilmeye başlandı. Günümüze kadar geçen süre içinde portland çimentosu özellik ve üretim prosesleri yönlerinden sürekli gelişti.

Portland Çimentosu Nedir?:

Portland çimentosu genellikle gri renkli toz halinde maddedir. Elde edilmesi için önce kalker, kil ve gerekiyorsa bir miktar alüminyum ve demir oksitler istenilen kimyasal bileşimi sağlamak üzere orantılı olara harmanlanıp öğütülürler. Farin olarak adlandırılan hammadde karışımı döner fırında 1450°C civarında bir sıcaklığa kadar pişirilir. Fırın çıkış ucuna doğru farin taneleri önce ergiyerek ve sonra çeşitli reaksiyonlar sonucu granüle halde klinker adı verilen topakları meydana getirirler. Portland çimentosu elde etmek için klinkerin az bir miktar kalsiyum sülfat (örneğin alçıtaşı) ile birlikte öğütülmesi gerekir. Bu şekilde elde edilen portland çimentosuna klinker ile kalsiyum sülfatın öğütülmesi sırasında veya ayrıca öğütülmüş olarak bazı mineral katkılar katılarak değişik tipli çimentoların üretilmesi giderek yaygınlaşan bir uygulamadır.

Piyasada Çimentolar:

Fabrika ve öğütme tesislerimizde üretilen çimentolar çimento silolarında depolanır ve iki şekilde piaysaya arz edilir:

• Torbalı çimento: Çimento özel kağıt torbalara konulur. Bu torbalar ülkemizde 50 kg.’lıktır (Bu miktar, bir yetişkinin tek başına kaldırabileceği en ağır yük olarak kabul edilmiştir).
• Dökme çimento: Çimento, silodan doğrudan özel tankerlere (silobas) yüklenerek hazır beton tesislerindeki veya inşaat mahallindeki beton santrallarına sevk edilir.

Kullanım aşamasına kadar çimentonun havaya ve rutubete maruz kalmaması gerekir. Bu amaçla torbaların kapalı alanlarda, bir platform üzerinde,

Çimento, Hamur, Harç, Beton:

Bir bağlayıcı maddenin su ile karışımına “hamur” veya “pasta” denir. Bu karışıma kum katıldığında “harç”, ilaveten çakıl da katıldığında “beton” elde edilir.

Hidratasyon ve Priz:

Çimento, su ile karıştığında “hidratasyon” başlar ve kimyasal reaksiyonlar devam ederken hamurda “priz” denilen katılaşma meydana gelir. Bir süre sonra da hamur tamamen sertleşir. Priz başlangıcına kadar hamur, harç veya beton “taze” haldedir, yani “plastik”tir, kolayca şekillendirilmeleri, kalıplandırılmaları mümkündür. Betonun karıştırılıp, taşınıp, kalıplara yerleştirilmesi ve sıkıştırılarak düzlenmesi de bu süre içinde tamamlanmalıdır. Dolayısıyla çimentolar, priz başlangıç süreleri en az 45-60 dakika olacak şekilde üretilirler.
Hidratasyon reaksiyonları sırasında ısı açığa çıkar, çimento hamur, harç ve betonlarında iç sıcaklık artar.

Hangi Tip Çimento Nerede Kullanılmalı?

Bu, çok sorulan bir sorudur. Yeni çimento standardı TS EN 197-1 isminden de anlaşıldığı gibi “Genel Çimentolar”ı kapsar. Bu standartta yer alan ve yukarıda belirtilen tüm çimentolar genel amaçlı olarak inşaatlarda kullanılabilirler. Yüksek dayanımlı çimentolar isteniyorsa 42.5, 52.5 tipleri, hızlı dayanım kazanımı isteniyorsa R tipleri tercih edilecektir. Bu tiplerin kullanımı ayrıca soğuk hava koşulları için de uygundur. Zararlı kimyasallar ve özellikle sülfat etkisi olan yerlerde özel amaçlı sülfatlara dayanıklı çimento (SDÇ) kulanımı gerekebilir.